مکانیسم اثر ویروس کرونا

مکانیسم اثر ویروس کرونا چیست؟

” مکانیسم اثر ویروس کرونا چیست؟ “

 

مکانیسم اثر ویروس کووید-19 (Covid-19) بر سلول های بدن چیست؟

قبل از شروع توضیح مکانیسم اثر ویروس کرونا لازم است که اطلاعات کلی در مورد خانواده این ویروس داشته باشیم.
کروناویریده ( Coronaviridae) خانواده‌ای از ویروس‌های پوشش‌دار و تک رشته‌ای RNA دار هستند. این ذرات معمولاً زائده‌های گرزی یا گلبرگی شکل دارند که در نمای میکروگراف های الکترونی ذرات صفحه‌ای به شکل تاج خورشیدی را نشان می دهند و بنابراین اعضای این خانواده به نام کرونا ویروس (ویروسهای تاج‌دار) شناخته می‌شوند. جدیدترین عضو این خانواده، کووید-19 است که بیشترین مرگ‌ ومیر را نسبت به سایر اعضای این خانواده را دارد.

 

ساختار COVID-19 چیست؟

کرونا ویروس جدید (COVID-19) نتیجهٔ گسترش بیماری تنفسی است که اولین بار در ووهان چین اتفاق افتاد. این ویروس هفتمین عضو از خانوادهٔ کرونا ویروس است که انسان را آلوده می‌کند. ساختار این ویروس از دو لایه تشکیل شده‌است؛ هسته این ویروس را مواد ژنتیکی و لایه بیرونی آن را تاج‌های پروتئینی تشکیل داده‌اند. تعاملات بین کرونا ویروس و گیرنده‌های سلول میزبان میزان تخصص یافتگی، گرایش بافتی و بیماریزایی ویروس را تعیین می‌کند.

ویروس ها چگونه یک سلول را آلوده می کنند؟

ویروس ها به یک سلول حمله کرده از طریق اتصالات بین زائده های گلیکوپروتئنی ویروس به گلیکوپروتئین های سطح سلول میزبان می‌چسبد، ماده ژنتیکی خود را وارد کرده و تکثیر میشوند و سپس سلول های دیگر را نیز آلوده می کنند.

نشانه ها و عوارض این بیماری چیست؟

برای درک کامل این قسمت بهتر است به مقاله “آخرین توصیه های سازمان بهداشت جهانی درباره ی کرونا” بروید؛  مطمئن باشید که پاسخ تمام سوالات خود را در آنجا خواهید یافت.

مکانیسم اثر ویروس کرونا چیست؟

تجزیه و تحلیل COVID-19 نشان می دهد این ویروس جدید، مانند SARS، از آنزیم مبدل آنژیوتانسین 2 (ACE2 ) برای دستیابی به سلول ها استفاده می کند. آنزیم ACE2 عمدتا در سلول های موجود در ریه ،کلیه و قلبی وجود دارد به همین دلیل تمام بیماران بیشتر درگیری را در این سه ارگان داخلی داشتند.

 

برای درک بهتر نقش دو آنزیم ACE و ACE2 بهتر است نگاهی کلی به چرخه ای که این دو آنزیم بییندازیم.

 

در بدن ابتدا پیش ساز هورمون، یعنی آنژیوتانسینوژن توسط کبد ساخته و در خون آزاد می‌شود. پروتئین آنژیوتانسینوژن توسط هورمون رنین که از کلیه ها ترشح میشود به آنژیوتانسین یک تبدیل می‌شود و آنژیوتانسین یک توسط آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که بیشتر در مویرگ‌های ریه یافت می‌شود به آنژیوتانسین دو تبدیل می‌شود. البته این آنزیم در سایر نقاط نیز یافت می‌شود ولی محل تجمع اصلی آن اندوتلیوم مویرگ‌های ریه‌است.

 

آنزیم ۲ مبدل آنژیوتانسین Angiotensin-converting enzyme 2 یا به اختصار ACE2، یک اگزوپپتیداز است که موجب تبدیل آنژیوتانسین ۱ به یک آنژیوتانسین ۹–۱ یا تبدیل آنژیوتانسین ۲ به آنژیوتانسین ۷–۱ می‌گردد. این آنزیم اثرات مستقیمی بر عملکرد قلب دارد و بیشتر در لایهٔ داخلی رگ‌های خونی، قلب و کلیه‌ها بیان می‌شود. داروهای بازدارندهٔ آنزیم مبدل آنژیوتانسین که در درمان فشار خون بالا استفاده می‌شوند، اثری بر آنزیم ACE2 ندارند.

 

نکته مهم در مورد مکانیسم اثر ویروس کرونا این است که آنزیم ACE2 برخلاف آنزیم ACE توسط مهارکننده های ACE مانند کاپتوپریل، انالاپریل مهار نمی شود ( پس اینکه در برخی فضاهای مجازی ادعا شده است که کسانی که کاپتوپریل مصرف می کنند، داروی خود را قطع کنند چون در صورت ابتلا به کروناویروس، به دلیل هدف قرارگرفتن این گیرنده توسط ویروس، دچار مسمویت با کاپتوپریل می شوند؛ کاملا اشتباه، غیرعلمی و رد شده است اثری بر آنزیم ACE2 ندارند). اما در برخی مقالات ذکر شده که آنزیم ACE2حاوی یک متالوپروتئین زینک میباشد که ویروس کورونا با آن یاند میشود.

 

تمامی ادعاها مبنی بر اینکه مصرف مکمل های زینک با افزایش بیان ACE2 باعث بدتر شدن کروناویروس می شود، مربوط به مطالعاتی است که در رت ها و خوکچه های هندی صورت گرفته است، بصورت کارازمایی تصادفی شده یا مورد-کنترل در انسان نبودند و همچنین نتایج تناقض داشتند. بطوری که در برخی مطالعات، مصرف زینک نه تنها سبب افزایش فعالیت ACE2 نشده بلکه سبب کاهش بیان ACE2 شده است؛ بنابراین تا الان هیچ داده و شواهد بالینی قانع کننده ای وجود ندارد که نشان دهد مصرف زینک ( چه از راه تغذیه چه مکمل ) سبب افزایش بیان فعالیت ACE2 می شود. بنابراین، اینکه افزایش غلظت سرمی زینک می تواند سبب افزایش ( یا کاهش ) بیان ACE2 و درنتیجه افزایش ( یا کاهش ) پیشرفت و بدتر شدن کرونا ویروس شود، هنوز تایید نشده است و هیچ مطالعه بالینی قابل اعتماد صورت نگرفته است.

کرونا و سیستم ایمنی بدن

یکی دیگر از ویژگی های مهم کورونا ویروس ها ، پروتئین های سطحی آنها است که به نظر می رسد در فرار از پاسخ ایمنی ذاتی میزبان نقش دارند. این پاسخ هنگامی آغاز می شود که بدن سلول مهاجمی را شناسایی می کند و سلول های آلوده به ویروس پروتئین هایی به نام اینترفرون(Interferon) را آزاد کند . اینترفرون ها نوعی از پروتئین‌ها هستند که سلول‌های میزبان آلوده به ویروس آزاد ساخته و موجب تحریک سیستم ایمنی و افزایش مقاومت بدن می‌شوند. همچنین گزارش شده است که SARS-Co-V-2 به طور مستقیم ماکروفاژها و سلول های T ( این دو نیز از سلول های شرکت کننده در تقویت سیستم ایمنی می باشند) را آلوده می کند.

این ویروس سبب ایجاد استرس اکسیداتیو میشود واز آنجا که استرس اکسیداتیو سبب از بین رفتن لنفوسیت های T میشود و از آنجا که این لنفوسیت نقش بسیار مهمی در حفاظت از بدن دارند در اثر استرس اکسیداتیو می میرند ونمی توانند خود را به ویروس برسانند تا با آن مبارزه کنند در نتیجه سیستم ایمنی به شدت ضعیف می شود وتوان کامل مبارزه با بیماری را ندارد.

با وجود مطالعات صورت گرفته و شواهدی که تاکنون به دست آمده است، دیگر مکانیسم های احتمالی این ویروس جدید همچنان ناشناخته است.

 

منابع:

سازمان جهانی بهداشت

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها

Walls AC, Park YJ, Tortorici MA, Wall A, McGuire AT, Veesler D. Structure, function and antigenicity of the SARS-CoV-2 spike glycoprotein. bioRxiv. 2020 Jan 1.

 

Fan Z, Chen L, Li J, Tian C, Zhang Y, Huang S, Liu Z, Cheng J. Clinical Features of COVID-19-Related Liver Damage. Available at SSRN 3546077. 2020 Feb 27.

Prompetchara E, Ketloy C, Palaga T. Immune responses in COVID-19 and potential vaccines: Lessons learned from SARS and MERS epidemic. Asian Pacific journal of allergy and immunology. 2020 Feb 27.

 

Zheng YY, Ma YT, Zhang JY, Xie X. COVID-19 and the cardiovascular system. Nature Reviews Cardiology. 2020 Mar 5:1-2.

 

Li F. Receptor recognition mechanisms of coronaviruses: a decade of structural studies. Journal of virology. 2015 Feb 15;89(4):1954-64.